Szpitale sieciowe w Polsce i ich wydatki na sprzęt medyczny

W Polsce jest ponad tysiąc szpitali, a liczba łóżek szpitalnych przekracza 200 tys. 

Uchwalona w 2017 r. ustawa o sieci szpitali wprowadziła istotne zmiany w systemie opieki szpitalnej. Deklarowanym celem reformy jest usprawnienie organizacji udzielania świadczeń przez szpitale i przychodnie przyszpitalne. Zmiany mają umożliwić optymalizację liczby oddziałów specjalistycznych i lepszą koordynację świadczeń szpitalnych i ambulatoryjnych.

Na mocy ustawy utworzono tzw. sieć szpitali grupującą placówki o szczególnym znaczeniu dla zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej. Zakwalifikowanie do sieci oznacza dla szpitala gwarancję stabilności finansowej – zapewnione środki z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) na okres czterech lat bez konieczności startowania w konkursach.

Sieć szpitali dzieli się na siedem tzw. poziomów zabezpieczenia, zależnie od rodzaju czy zakresu świadczeń udzielanych przez szpital:

  • Trzy poziomy podstawowe: szpitale I, II i III stopnia
  • Cztery poziomy specjalistyczne: szpitale pediatryczne, onkologiczne, pulmonologiczne, ogólnopolskie

Do ciekawych wniosków prowadzi porównanie szpitali włączonych do sieci i pozostawionych poza nią pod kątem liczby łóżek. Otóż wyraźnie widać, że szczególny nacisk położył ustawodawca na objęcie siecią placówek największych. Znalazło się w niej ponad 80 proc. wszystkich szpitali w Polsce liczących 500 i więcej łóżek i prawie 80 proc. szpitali liczących 200-499 łóżek. Spośród natomiast szpitali liczących mniej niż 200 łóżek do sieci włączony został tylko co trzeci.

Do szpitali sieciowych ma trafiać około 91 proc. budżetu NFZ przeznaczonego na szpitalnictwo. Podstawą finansowania jest tzw. ryczałt, wyliczany dla każdego szpitala w oparciu o liczbę i strukturę świadczeń wykonanych i sprawozdanych w poprzednim okresie rozliczeniowym.

W poszczególnych województwach odsetek szpitali zakwalifikowanych do sieci waha się od 39 proc. do 70 proc, a średnia dla wszystkich 16 województw wynosi 50 proc.

Rozmieszczenie szpitali i łóżek szpitalnych w Polsce, 2017

Szpitale zakwalifikowane do sieci w poszczególnych województwaach, 2017

Udział szpitali sieciowych i niesieciowych w poszczególnych klasach wielkości (wg liczby łóżek), 2017

Z naszych szacunków wynika, że w sieci znalazło się 93 proc. spośród szpitali, które organizowały przetargi publiczne na zakup sprzętu medycznego w latach 2013-2016.

Wydatki szpitali włączonych do sieci w 2017 r. na sprzęt medyczny w latach 2013-2016 (mln zł)

Jak kształtowały się wydatki przyszłych szpitali sieciowych na sprzęt medyczny w tamtym okresie? Na co przeznaczano środki?

Według naszych obliczeń, w latach 2013-2016 łączne roczne nakłady na sprzęt medyczny tej grupy szpitali oscylowały wokół 600 mln zł, przy czym w latach 2013-2015 rosły one w tempie ok. 7-8 proc. rocznie i w 2015 r. przekroczyły 660 mln zł, natomiast w 2016 r. nastąpił spadek wydatków i to dość znaczący – o 13 proc.

Liczba łóżek i kwota kontraktu z NFZ a wydatki na sprzęt medyczny w 2016 r. - w grupie szpitali włączonych do sieci w 2017 r.

Stwierdziliśmy też liniową korelację – w ramach analizowanej grupy szpitali – pomiędzy wielkością placówki mierzoną liczbą łóżek i wartością jej kontraktu z NFZ a poziomem wydatków na sprzęt medyczny. Im większy szpital i jego kontrakt, tym wyższe nakłady na sprzęt (analiza dotyczyła roku 2016). Z punktu widzenia dostawców sprzętu medycznego przyszłe szpitale sieciowe stanowiły najatrakcyjniejszą kategorię odbiorców.

Przypatrzmy się bliżej strukturze wydatków przyszłych szpitali sieciowych na nowy sprzęt medyczny w latach 2013-2016. Okazuje się, że lwią część środków – nawet do 80 proc. – przeznaczano rokrocznie na zakupy trzech typów urządzeń, a mianowicie aparatów do tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego i angiograficznych. Po części wynika to z faktu, że tomografy i aparaty do rezonansu należą po prostu do najdroższych urządzeń medycznych. Ale nie tylko: z naszych badan ankietowych wynika, że właśnie w tym obszarze szpitale odczuwają najdotkliwsze braki w wyposażeniu.

Zakupy aparatów do tomografii komputerowej były największe w 2014 r.: rozstrzygnięto wtedy przetargi na zakup 33 urządzeń o łącznej wartości 115 mln zł, co stanowiło 47 proc. całkowitych nakładów na nowy sprzęt w analizowanej grupie szpitali. W kolejnych latach nakłady na urządzenia TK były niższe, ale nadal bardzo wysokie: w 2016 r. zakupiono 28 tomografów za łączną kwotę 88 mln zł.

Nieco inaczej ewoluowała dynamika rocznych wydatków na aparaty do rezonansu. Po początkowym spadku, nakłady na urządzenia tego typu zaczęły rosnąć w 2015 r. (47 mln zł, 10 urządzeń) i osiągnęły najwyższy poziom w roku następnym (87 mln zł, 16 urządzeń). Aż 30 proc. wszystkich środków przeznaczonych na nowy sprzęt w 2016 r. wydano na aparaty do rezonansu.

Z kolei roczne nakłady na nowe aparaty do angiografii rosły w zasadzie stale przez cały omawiany okres – z małą przerwą w 2014 r. – i w roku 2016 r. osiągnęły 58 mln zł (21 urządzeń), stanowiąc 20 proc. łącznych wydatków przyszłych szpitali sieciowych na nowy sprzęt.

Pozycje o najwyższym udziale w wydatkach przyszłych szpitali sieciowych na nowy sprzęt w latach 2013-2016

Odrębnych analiz wymaga kwestia, czy zaobserwowane trendy w zakresie wydatków na sprzęt medyczny utrzymały się po roku 2016.

 

Jeśli zainteresował Państwa artykuł i poszukują Państwo bardziej szczegółowych danych i analiz – zapraszamy do kontaktu.

Newsletter

Chcesz otrzymywać studia przypadków, artykuły eksperckie oraz analizy rynku?
Zapisz się na newsletter

Udostępnij tę stronę!

Formularz kontaktowy

Zgodnie z art.6 ust.1 lit. a ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w związku z wysłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Rozumiem, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwośći ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania. Administratorem danych osobowych jest PMR Ltd. Sp. z o.o.