Rosyjski sektor budowlany w obliczu spadku o 3% w 2018 r.

Vitalie Iambla, Starszy Analityk Rynku Budowlanego PMR

Jak wynika z najnowszego raportu firmy badawczej PMR „Sektor budowlany w Rosji – I połowa 2018. Prognozy rozwoju na lata 2018-2023”, rosyjska branża budowlana zanotowała w latach 2014-2017 narastająco spadek o ponad 9%. Ponadto w I kw. 2018 wskaźnik koniunktury budowlanej znalazł się na najniższym poziomie od 2005 r.

W latach 2014-2017 rosyjski sektor budowlany zanotował znaczny spadek. W 2014 r. produkcja budowlana w Rosji zmalała o 2,3% rok do roku. Ten negatywny trend pogłębił się w kolejnych latach: w 2015 r. spadek wyniósł 4,8% rok do roku, a wstępny szacunek dla roku 2016 mówi o redukcji rzędu 4,3%. Co więcej, tendencja spadkowa była kontynuowana w roku 2017, albowiem wstępne dane wskazują na obniżkę o 1,4% rok do roku. Trudno jednak porównać odnotwany w ubiegłym oficjalny spadek z wynikami uzyskanymi w latach poprzedzających 2015 r. Od stycznia 2017 r. Federalna Służba Statystyki Państwowej Rosstat prezentuje dane zgodnie z klasyfikatorem działalności gospodarczej OKVED 2 (jest to nowa klasyfikacja statystyczna działalności gospodarczej zgodna z statystyczną klasyfikacją działalności gospodarczej UE NACE rev.2), a dane, jak na razie tylko za lata 2015 i 2016, zostały przeliczone zgodnie z nowymi zasadami. Po przeliczeniu dane wskazują, że w roku 2015 r. rosyjska branża budowlana odnotowała spadek o 3,9%, a w 2016 o 2,2%.

Zważywszy na efekt niskiej bazy wynikający ze spadków w czterech kolejnych latach a także rosną determinację sił politycznych do realizacji wielomiliardowych inwestycji mających na celu modernizację i rozbudowę krajowej infrastruktury inżynieryjnej oraz do wspierania remontów i budowy w sektorze niemieszkalnych budynków publicznych, w 2019 r. spodziewany jest powrót tendencji wzrostowej, który ma nastąpić po 11% spadku narastająco odnotowanym w latach 2014-2017 i prognozowanej obniżce o 3% w 2018 r. Tendencja spadkowa w rosyjskiej branży budowlanej będzie kontynuowana w 2018 r., i w dużym stopniu będzie ona wynikiem następujących zdarzeń:

  • Budowa mostu drogowo-kolejowego nad Cieśniną Kerczeńską wraz z towarzyszącą infrastrukturą została właściwie ukończona w 2017 r. Połączenie drogowe oddano do użytku w maju 2018 r., a wg stanu na ten miesiąc część kolejowa była w ok. 60% również gotowa.
  • Budowa stadionów i remonty infrastruktury transportowej w miastach, gdzie rozgrywano mecze turnieju Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej FIFA 2018 zostały praktycznie ukończone w I kw. 2018 r.
  • Budowa gazociągu „Siła Syberii” i powiązanej infrastruktury osiągnęła znaczny stopień zaawansowania już na początku 2018 r. Wg stanu na luty 2018 r., zrealizowano ok. 1480 km gazociągu, w tym ponad 900 km oddano tylko w 2017 r. Do zbudowania pozostaje jeszcze 678 km sieci, a pierwsze dostawy planowane są na grudzień 2019.
  • Stosunkowo wysoka baza odniesienia z 2017 r. Wg wstępnych danych w ubiegłym roku produkcja budowlana zmalała o 1,4%. Nie powinno być zatem wielkim
  • zaskoczeniem, jeżeli ujemny wynik po korekcie wskaże na płaską dynamikę, zważywszy na dane Rosstat publikowane w ostatnim czasie.
  • W 2018 r. spodziewany jest powrót tendencji wzrostowej wynagrodzeń realnych, jednak stopa wzrostu nie przekroczy 5%. Umiarkowany wzrost wynagrodzeń realnych przyczyni się do opóźnienia ożywienia w budownictwie niemieszkaniowym w roku bieżącym.
Wartość (w mld RUB) i dynamika realna (%, r/r) produkcji budowlanej zrealizowanej w Rosji, 2012-2018
Tabela 1: Wartość (w mld RUB) i dynamika realna (%, r/r) produkcji budowlanej zrealizowanej w Rosji, 2012-2018

 

W ostatnich latach działalność budowlana w Rosji jest stymulowana głównie projektami budownictwa mieszkaniowego, mimo że w 2016 r. rozpoczął się trend negatywny i był on kontynuowany w 2017 r. Całkowita powierzchnia mieszkań oddanych do użytku w 2017 r. według oficjalnych danych skurczyła się o 1,9% w stosunku do poprzedniego roku i osiągnęła 78,2 mln m², co było czwartym co do wielkości wynikiem w historii. W 2018 r. prognozowany jest powrót tendencji wzrostowej w przypadku powierzchni mieszkań oddawanych do użytku, ale spodziewana stopa wzrostu ma wynieść zaledwie 1%.

Dane dla powierzchni mieszkań oddawanych do użytku w Rosji w ostatnich latach należy jednak oceniać ostrożnie, ponieważ choć w dużym stopniu obejmują one lokale mieszkalne oddawane w poszczególnych latach, zawierają również wiele nieruchomości mieszkalnych zbudowanych znacznie wcześniej, lecz zgłoszonych oficjalnie dopiero niedawno zgodnie z Ustawą Federalną nr 93-FZ z 30 czerwca 2006 r., powszechnie określaną jako „amnestia dla daczy”.

Wartość (w mld RUB) i dynamika realna (%, r/r) produkcji budowlanej zrealizowanej w Rosji, 2012-2018
Wykres 1: Wartość (w mld RUB) i dynamika realna (%, r/r) produkcji budowlanej zrealizowanej w Rosji, 2012-2018

 

Wolumen powierzchni mieszkalnej oddanej do użytku w ostatnich latach był mocno skorelowany z dynamiką realnych dochodów rozporządzalnych, co pokazuje powyższa tabela. Biorąc pod uwagę, że nie prognozuje się wzrostu realnego dochodu rozporządzalnego gospodarstwo rosyjskich powyżej poziomu 4%, PMR nie spodziewa się, aby powierzchnia lokali mieszkalnych oddawanych do użytku osiągnęła w najbliższym czasie 100 mln m² rocznie. Warto pamiętać, że w marcu 2018 r. Prezydent Putin zmobilizował rząd i władze szczebla regionalnego do poszukiwania rozwiązań pozwalających na wywindowanie powierzchni oddawanych mieszkań do poziomu 120 mln m² rocznie.

Liczba nowych lokali oddanych do użytku w budownictwie wielomieszkaniowym w 2017 r. wyniosła 888 582, co oznacza spadek o ok. 2.3% w porównaniu z wcześniejszym rokiem. Jest to czwarty pod względem wielkości wynik w historii kraju. Tym niemniej w 2018 r. spodziewany jest powrót zwyżkowej tendencji w liczbie budowanych obiektów wielomieszkaniowych, a to dzięki znacznemu wzrostowi liczby i powierzchni nowopowstających projektów w tym sektorze zapoczątkowanych w 2017 r., na co duży wpływ ma decyzja rządu rosyjskiego o mającym w najbliższym czasie zostać wprowadzonym zakazie zawierania umów o współinwestowaniu w nieruchomości.

Już od 2017 r. ożywieniu w sektorze budownictwa wielomieszkaniowego sprzyja również dynamiczny wzrost rynku hipotecznego. Dzięki skokowemu przyrostowi w potwierdzeniach zdolności finansowej o 27% w roku ubiegłym, w 2018 r. prognozowany jest gwałtowny rozwój rynku hipotecznego. W roku bieżącym rynek hipoteczny w największym stopniu napędzają rekordowo niskie stopy kredytów hipotecznych i nadal wiążąca deklaracja rosyjskiego rządu o zapewnieniu kredytów hipotecznych z dopłatami. Większej skłonności sektora bankowego do wzrostu akcji kredytowej w obszarze kredytów mieszkaniowych w znacznym stopniu sprzyja stosunkowo niski w kraju odsetek kredytów hipotecznych w sytuacji zagrożonej, szczególnie w zestawieniu z sytuacją na rynku kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kondycja portfeli kredytów hipotecznych banków nie uległa drastycznemu pogorszeniu od momentu, kiedy dostęp głównych rosyjskich banków do zachodnich kredytów został radykalnie ograniczony. Na koniec lipca 2014 r. odsetek nieterminowych płatności (opóźnionych o co najmniej miesiąc) wynosił zaledwie 2,6% całkowitej wartości portfela kredytów hipotecznych udzielonych w Rosji, podczas gdy dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw sięgnął on prawie 8%. Na początku bieżącego roku udziały te wynosiły odpowiednio 2,6% i 15%.

Mimo że na początku 2018 r. realne płace były na poziomie wcześniej notowanym w 2012 r., a w 2018 r. spodziewany jest ich wzrost o jedynie 5%, mając na uwadze tak dużą różnicę pod względem płatności nieterminowych banki w Rosji są zdecydowane, aby w bieżącym roku kredytowanie hipoteczne zwiększać, ponieważ udzielanie kredytów sektorowi dużych przedsiębiorstw i MŚP w obecnej sytuacji makroekonomicznej wiąże się z wyższym ryzykiem. Skorygowane dane za 2017 r. wskazują na średni wzrost realnych wynagrodzeń o raptem 3,5%, po przyroście o 0,7% w 2016 r. i spadku o 9,3% w 2015 r. Ponadto wyjątkowo silną zwyżkę w dziedzinie zgód hipotecznych w roku bieżącym wsparła rekordowo niska inflacja, która wytworzyła dodatkową presję na Bank Centralny Rosji, aby dokonać cięcia stóp procentowych w pierwszej połowie 2018 r. W 2019 r. spodziewana jest dalsza redukcja stóp ze względu na ustąpienie napięć geopolitycznych i mniejszą presję na rubla w związku z ostatnimi sankcjami gospodarczymi USA.

Jednakże w najbliższej przyszłości spodziewane jest znaczne wyhamowanie wzrostu rosyjskiego rynku hipotecznego, a spowolnienie będzie wynikać z faktu, że możliwości dalszego spadku średnich stóp procentowych dla kredytów hipotecznych są praktycznie wyczerpane. Średnia stopa procentowa dla kredytów hipotecznych udzielonych ludności wyniosła w czerwcu 2018 r. 9,5%, spadając do najniższego jak dotąd poziomu. Istnieje naprawdę małe prawdopodobieństwo, że stopa ta znajdzie się poniżej 8% do końca 2019 lub poniżej 7% w dającej się przewidzieć przyszłości. Dla porównania, w ciągu ostatnich trzech lat średnie oprocentowanie kredytów mieszkaniowych spadło o 5 p.p., a marsz w dół rozpoczął się od 14,7% w marcu 2015.

 

 

Udostępnij tę stronę!

Formularz kontaktowy

Zgodnie z art.6 ust.1 lit. a ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w związku z wysłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Rozumiem, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwośći ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania. Administratorem danych osobowych jest PMR Ltd. Sp. z o.o.